📋 İçindekiler
- MS Project'te Temel Kurallar
- Vaka: Elektronik Üretim Hattı Kurulumu
- WBS ve Görev Bağlantıları (FS, SS, FF, SF)
- Kritik Yol (CPM) Hesabı
- Kaynak Ataması (Resource Sheet)
- Kaynak Dengeleme (Resource Leveling)
- Baseline (Temel Çizgi) Alma
- EVM: Kazanılmış Değer Analizi
- Proje Hızlandırma (Crashing) Kararı
- Raporlama ve Dashboard'lar
- Sonuç ve Uygulama Rehberi
1. MS Project'te Temel Kurallar
Microsoft Project (MSP), dünya çapında proje planlama, kaynak atama ve maliyet takibi için kullanılan altın standart bir araçtır. MSP kullanırken temel altın kurallar:
- Özet görevlere (Summary Tasks) asla kaynak ataması veya bağımlılık ataması YAPMAYIN. Tüm bağlantılar ve kaynaklar en alt seviyedeki iş paketlerine (Work Packages) atanmalıdır.
- Takvim ayarlarını proje başında yapın: Çalışma günleri, resmi tatiller ve vardiya saatleri.
- Milestone (Kilometre Taşı) görevleri eklemeyi unutmayın (süre = 0 gün).
2. Vaka: Elektronik Üretim Hattı Kurulumu
Proje Özeti:
Mevcut üretim tesisine "Hat 3" SMD dizgi hattı kurulacaktır.
Hedef: Minimum sürede, bütçeyi (₺500.000) aşmadan hattı operasyonel hale getirmek.
Ana Fazlar: 1. Altyapı Hazırlığı, 2. Ekipman Montajı, 3. Test & Devreye Alma.
Mevcut üretim tesisine "Hat 3" SMD dizgi hattı kurulacaktır.
Hedef: Minimum sürede, bütçeyi (₺500.000) aşmadan hattı operasyonel hale getirmek.
Ana Fazlar: 1. Altyapı Hazırlığı, 2. Ekipman Montajı, 3. Test & Devreye Alma.
3. WBS (İş Kırılım Yapısı) ve Görev Bağlantıları
| ID | Görev Adı | Süre | Öncüller | Maliyet |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Hat 3 SMD Kurulum Projesi | |||
| 2 | 1. Altyapı Hazırlığı | |||
| 3 | Zemin epoksi kaplama | 3 gün | — | ₺25.000 |
| 4 | Elektrik ve pnömatik hat çekimi | 4 gün | 3SS+1d | ₺40.000 |
| 5 | Klima/havalandırma montajı | 3 gün | 3 | ₺35.000 |
| 6 | 2. Ekipman Montajı | |||
| 7 | Konveyör kurulumu | 2 gün | 4, 5 | ₺60.000 |
| 8 | SMD Dizgi Makinesi pozisyonlama | 2 gün | 7 | ₺150.000 |
| 9 | Kablo ve PLC bağlantıları | 3 gün | 8 | ₺45.000 |
| 10 | Reflow fırın montajı | 2 gün | 7 | ₺80.000 |
| 11 | 3. Test & Devreye Alma | |||
| 12 | I/O sinyal testi | 1 gün | 9, 10 | ₺5.000 |
| 13 | İlk parti deneme üretimi | 2 gün | 12 | ₺15.000 |
| 14 | Kalite onay ve dokümantasyon | 2 gün | 13 | ₺10.000 |
| 15 | ★ Milestone: Hat 3 Operasyonel | 0 gün | 14 | — |
Bağlantı Türleri (Dependencies):
FS (Finish-to-Start): Varsayılan. Görev 7'nin öncülü "4" → Görev 4 BİTMEDEN görev 7 başlayamaz.
SS (Start-to-Start): "3SS+1d" → Zemin boyası başladıktan 1 gün sonra hat çekimi başlasın.
FF (Finish-to-Finish): İki görev aynı anda bitsin.
SF (Start-to-Finish): Nadir kullanılır. Yeni sistem başlayınca eski sistem kapansın.
FS (Finish-to-Start): Varsayılan. Görev 7'nin öncülü "4" → Görev 4 BİTMEDEN görev 7 başlayamaz.
SS (Start-to-Start): "3SS+1d" → Zemin boyası başladıktan 1 gün sonra hat çekimi başlasın.
FF (Finish-to-Finish): İki görev aynı anda bitsin.
SF (Start-to-Finish): Nadir kullanılır. Yeni sistem başlayınca eski sistem kapansın.
4. Kritik Yol (CPM) Hesabı
MS Project'te Format > Critical Tasks kutucuğunu işaretlediğinizde kırmızıya dönen Gantt çubukları kritik yoldur. Kritik yol üzerindeki toplam süre = proje süresi.
| Yol | Görevler | Toplam Süre | Kritik mi |
|---|---|---|---|
| A | 3 → 4 → 7 → 8 → 9 → 12 → 13 → 14 | 3+4+2+2+3+1+2+2 = 19 gün | ✓ KRİTİK YOL |
| B | 3 → 5 → 7 → 10 → 12 → 13 → 14 | 3+3+2+2+1+2+2 = 15 gün | Hayır (4 gün slack) |
| C | 3 → 4 → 7 → 10 → 12 → 13 → 14 | 3+4+2+2+1+2+2 = 16 gün | Hayır (3 gün slack) |
Kritik Yol Kuralı: Kritik yoldaki herhangi bir görev 1 gün gecikirse, proje bitiş tarihi 1 gün uzar! Slack (bolluk) = 0 olan görevler kritik yoldadır. Kritik yol değişebilir — bir B yolu görevi çok gecikirse o yol kritik olabilir.
5. Kaynak Ataması (Resource Sheet)
| Kaynak Adı | Tipi | Std. Oran | Maks. Kullanım | Atanan Görevler |
|---|---|---|---|---|
| Ahmet (Otomasyon Uzmanı) | Work | ₺200/saat | %100 | Görev 9, 12, 13 |
| Teknisyen Ekibi (Ali & Veli) | Work | ₺100/saat | %200 (2 kişi) | Görev 4, 7, 8, 9, 10 |
| Elektrikçi | Work | ₺150/saat | %100 | Görev 4, 12 |
| Epoksi Malzemesi | Material | ₺5.000/fıçı | — | Görev 3 (5 fıçı) |
| SMD Makinesi | Cost | ₺150.000 | — | Görev 8 |
6. Kaynak Dengeleme (Resource Leveling)
Ahmet, görev 9 (PLC bağlantıları) ve görev 12'ye (sinyal testi) atanmış. Eğer görevler üst üste gelirse Ahmet günde 12+ saat atanmış olur → Over-allocated (Aşırı Yükleme)!
| Çözüm Yöntemi | Nasıl | Sonuç |
|---|---|---|
| Manuel Dengeleme | Görev 12'yi geciktirip Ahmet'in boşalmasını bekle | Proje uzayabilir |
| Otomatik Leveling | Resource > Level Resource tıkla | MSP slack olan görevleri kaydırır |
| Kaynak Ekleme | İkinci bir otomasyon uzmanı ata | Maliyet artar, süre korunur |
| Fazla Mesai | Ahmet'i %150 kapasiteye çek (overtime) | Overtime ücret farkı doğar |
MSP'de Dengeleme Sonrası: Eğer kaydırılan görevlerde slack varsa süre uzamaz. Eğer görev kritik yoldaysa, proje bitiş tarihi otomatik olarak ötelenir. Dengeleme sonrası "leveling delay" sütununu kontrol edin.
7. Baseline (Temel Çizgi) Alma
Proje planı onaylandığı gün "Set Baseline" işlemi yapılır. Bu, ilk onaylanan hedeflerinizin "fotoğrafıdır". Siyah çubuklar olarak Gantt arkasında kalır ve fiili ilerleme ile karşılaştırılır.
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Baseline Start / Finish | Onaylanan başlangıç/bitiş tarihleri |
| Baseline Cost | Onaylanan bütçe (₺500.000) |
| Baseline Work | Planlanan toplam adam-saat |
| Variance | Sapma = Fiili - Baseline (pozitif = kötü) |
8. EVM: Kazanılmış Değer Analizi (Sayısal Örnek)
Proje 10. gün sonunda (planın %50'si). Görevleri sağ tıklayıp "% Complete" giriyoruz. Bazı görevler planlandığı gibi 3 değil 5 günde bitti:
| EVM Metriği | Formül | Değer | Yorum |
|---|---|---|---|
| PV (Planlanan Değer) | O güne kadar bitmesi gereken işin bütçesi | ₺250.000 | |
| EV (Kazanılmış Değer) | Gerçekte biten fiziksel işin bütçesi | ₺200.000 | Planın gerisindeyiz |
| AC (Gerçek Maliyet) | Faturası kesilen harcamalar | ₺300.000 | Çok fazla harcamışız! |
SPI (Schedule Performance Index) = EV / PV = 200.000 / 250.000 = 0.80
→ Proje hedeflenenin %20 gerisinde!
CPI (Cost Performance Index) = EV / AC = 200.000 / 300.000 = 0.66
→ Harcanan her 1₺ için sadece 0.66₺'lik iş yapılmış. Proje ciddi zarar ediyor!
EAC (Estimate at Completion) = BAC / CPI = 500.000 / 0.66 = ₺757.576
→ Bu gidişle proje ₺258K bütçeyi aşacak!
→ Proje hedeflenenin %20 gerisinde!
CPI (Cost Performance Index) = EV / AC = 200.000 / 300.000 = 0.66
→ Harcanan her 1₺ için sadece 0.66₺'lik iş yapılmış. Proje ciddi zarar ediyor!
EAC (Estimate at Completion) = BAC / CPI = 500.000 / 0.66 = ₺757.576
→ Bu gidişle proje ₺258K bütçeyi aşacak!
| İndeks | Değer > 1 | Değer = 1 | Değer < 1 |
|---|---|---|---|
| SPI | Planın önünde | Tam zamanında | Planın gerisinde |
| CPI | Bütçe altında | Tam bütçe | Bütçe aşımı |
9. Proje Hızlandırma (Crashing) Kararı
CPI=0.66 olduğunu gören yönetici ne yapabilir Crashing, kritik yoldaki görevlere ek kaynak atayarak süreyi kısaltmaktır (ek maliyet karşılığında):
| Görev | Normal Süre | Crash Süre | Normal Maliyet | Crash Maliyet | Crash ₺/Gün |
|---|---|---|---|---|---|
| Görev 4 (Elektrik) | 4 gün | 2 gün | ₺40.000 | ₺60.000 | ₺10.000 |
| Görev 9 (PLC) | 3 gün | 2 gün | ₺45.000 | ₺52.000 | ₺7.000 ✓ |
| Görev 13 (Deneme) | 2 gün | 1 gün | ₺15.000 | ₺28.000 | ₺13.000 |
Crashing Kuralı: Her zaman en düşük crash maliyetli kritik yol görevinden başla! Bu örnekte Görev 9 (₺7.000/gün) crash'lenerek proje 1 gün kısaltılır. Toplam ek maliyet: sadece ₺7.000.
10. Raporlama ve Dashboard'lar
| Rapor Türü | MS Project Menüsü | Kullanım |
|---|---|---|
| Project Overview | Report > Dashboards | Genel ilerleme + milestone durumu |
| Burndown Chart | Report > Dashboards | Kalan iş vs zaman |
| Cost Overview | Report > Costs | Bütçe vs fiili harcama |
| Resource Overview | Report > Resources | Kaynak kullanım oranları |
| Earned Value | Report > Costs > Earned Value | SPI, CPI, EAC metrikleri |
11. Sonuç ve Uygulama Rehberi
MS Project Proje Yönetimi Kontrol Listesi:
✅ 1. Projeyi WBS ile en alt iş paketlerine kadar kırın
✅ 2. Bağlantı türlerini doğru belirleyin (FS, SS, FF, SF)
✅ 3. Kritik yolu belirleyin ve izleyin
✅ 4. Kaynakları düzgün atayın, over-allocation kontrol edin
✅ 5. Proje onayında Baseline alın
✅ 6. Haftalık EVM kontrolü yapın (SPI, CPI)
✅ 7. CPI < 0.9 ise derhal crashing/scope kararı alın
✅ 8. Milestone'ları müşteriyle/yönetimle paylaşın
✅ 1. Projeyi WBS ile en alt iş paketlerine kadar kırın
✅ 2. Bağlantı türlerini doğru belirleyin (FS, SS, FF, SF)
✅ 3. Kritik yolu belirleyin ve izleyin
✅ 4. Kaynakları düzgün atayın, over-allocation kontrol edin
✅ 5. Proje onayında Baseline alın
✅ 6. Haftalık EVM kontrolü yapın (SPI, CPI)
✅ 7. CPI < 0.9 ise derhal crashing/scope kararı alın
✅ 8. Milestone'ları müşteriyle/yönetimle paylaşın